Donderdagochtend 28 juni worden de resultaten van de ontwerpworkshop over de toekomst van de kust in internationaal perspectief gepresenteerd en bediscussieerd. Sprekers uit overheid, bedrijfsleven en wetenschap reflecteren op de resultaten en geven een doorkijk naar mogelijke toepassingen daarvan in het toekomstig beleid voor de kust.

Dankzij de steun van onze initiatiefnemers van het afgelopen jaar (TU Delft, Delta Programma Kust, Provincie Noord-Holland, Provincie Zuid-Holland en de Gemeente Den Haag); het aansluiten van de Provincie Friesland, de Provincie Zeeland en Van Oord bij de initiatiefnemers voor 2012 en de steun van het Stimuleringsfonds voor Architectuur (deelprogramma Stedenbouw) kunnen we volgend jaar ons programma vervolgen.

Wij kijken uit naar het komende jaar met weer mooie bijeenkomsten en resultaten.

We zien u graag weer op een van onze bijeenkomsten

-03-11-2011- Amsterdam
Donderdag 3 november vond het tweede Nationaal Deltacongres plaats in Amsterdam RAI. Het congres stond in het teken van het Tweede Deltaprogramma (DP2012), dat met Prinsjesdag is verschenen. Belangrijkste vragen daarin zijn hoe we ons land veilig houden tegen overstromingen en zorgen voor voldoende zoet water; nu, maar ook in de toekomst. De ruim 1.200 gasten werden welkom geheten door deltacommissaris Wim Kuijken. Ook minister-president Rutte was aanwezig. Hij opende 's middags de Deltaparade en noemde het werken aan het Deltaprogramma "uniek in de wereld." (http://www.deltacommissaris.nl/nationaaldeltacongres/)

's Middags presenteerden de 9 deelprogramma's zich interactief en ludiek in de Deltaparade, die werd geopend door de minister-president. Het Deltaprogramma Kust had voor deze gelegenheid een stand ontworpen met daarin het panorama Mesdag van de toekomst. De beelden die in de ateliers van het Atelier Kustkwaliteit zijn ontwikkeld waren ook in de stand geintegreerd. Naast de mooie beelden, waar vele bezoekers rustig naar hebben gekeken, werden er ook mini-workshops gehouden. Voor de cases Vlissingen, Katwijk en de Hollandse Kustboog werden korte presentaties gehouden, waarna er volop over de toekomstmogelijkheden en het verbinden van de veiligheids- met de kwaliteitsopgave werd gediscussieerd.
De Hollandse Kustboog kan met verschillende typen suppleties worden onderhouden. De 'ontwerptool' van Deltares liet zien dat een keuze voor mega-suppleties op een plek of steeds kleinere suppleties op verschillende plekken uiteindelijk leidt tot een andere 'vorm' van de Nederlandse kust. In Katwijk werd gesproken over de plannen voor de dijk in duin, het combineren van functies (parkeren in de duin) en over de bereikbaarheid en verbinding tussen het dorp en de zee. In Vlissingen lag de focus op een klein 'eiland' met woningen aan de Vlissingse Haven. Er werd onder andere gesproken over het Vlissingse model, waarin de waterkering in de bebouwing op de boulevard wordt geintegreerd en over de verbinding tussen de stad, de haven en het zeefront.
In sessies van nog geen uur werden zo vele problemen en oplossingen onder de loep genomen en hebben wij en het Deltaprogramma Kust waardevolle informatie verkregen voor ons verdere onderzoek.

- 27-10-2011 - Wageningen Universiteit
Gedurende acht weken heeft een groep Bachelor-studenten Landschapsarchitectuur aan het vraagstuk over de toekomst van de duingebieden in de Hollandse Kustboog gewerkt. Tijdens deze studio heeft Atelier Kustkwaliteit de studenten steeds geprikkeld met informatie over de Nederlandse kust en geassisteerd in hun ontwerpproces. Daarnaast hebben enkele studenten tijdens een van de atelierbijeenkomsten van het project 'Het stille kustlandschap' hun resultaten getoond.
Op 27 oktober presenteerden de studenten hun eindresultaat. Het resultaat was zeer divers en er werden veel verschillende locaties en thema's onder de loep genomen. Zo was er een ontwerp van Marit Noest wat zich helemaal op de zee richtte en door middel van zandmotor-eilanden de Nederlandse kust versterkt. Terwijl Joris Soeter de Atlantic Wall als aanknopingspunt voor zijn ontwerp zag en daarmee recreatie en kustversterking aan elkaar koppelde. Pim Lucassen richtte zijn aandacht vooral op het scheiden van recreatie gebieden en natuur, doormiddel van natuurlijke overgangen en een slimme manier van kustversterking.
Uiteindelijk zal er voor het eind van dit jaar een werkboek verschijnen, waarin de meest kenmerkende, interessante en spraakmakende van de beide studentenprojecten van de WU en de TU Delft zijn gebundeld.

- 08-11-2011 TU Delft -
De eerste ontwerpstudio voor de masterstudenten Stedenbouw richtte zich dit jaar op drie verschillende kustplaatsen (Vlissingen, Katwijk en Den Helder). Tijdens deze studio heeft Atelier Kustkwaliteit de studenten geinspireerd met informatie over de Nederlandse kust en over de geologische en morfologische processen van het kustfundament. Daarnaast hebben enkele studenten de atelierbijeenkomst in Den Helder (gewijd aan het project 'Profilering Noord-Hollandse kustplaatsen') bijgewoond om nog meer zicht te krijgen op de vraagstukken die in deze gemeente liggen.
Op 8 november werden alle resultaten in een expositie gepresenteerd; die leverde een breed spectrum van inspirerende structuurvisies, toekomstverkenningen en verhalen. Vrijwel iedere student was zich bewust van de dreiging van de zee, maar het ontwerpen met deze dynamiek werd niet door iedereen als een (interessante) opgave gezien. In Den Helder werd de multifunctionele kering (robuust, met bebouwingsmogelijkheden en een sublieme openbare ruimte) als een belangrijke oplossing en kans gezien, met veel recreatie en interessante woonmilieus. Voor Katwijk spraken de duinen in de stad meer tot de verbeelding en ook de verbinding tussen stad en strand werd onder de loep genomen. In Vlissingen gaf de boulevard veel inspiratie en werd de verbinding tussen de stadskern/het station en het waterfront veelvuldig onderzocht.
Uiteindelijk zal er voor het eind van dit jaar een werkboek verschijnen, waarin de meest kenmerkende, interessante en spraakmakende van de beide studentenprojecten van de WUR en de TU Delft zijn gebundeld.

- 26-10-2011, IJmuiden -
In het strandpaviljoen Noordzee vond het vierde atelier plaats van het project 'Versterking karakteristiek en profiel kustplaatsen' dat de mogelijkheden voor IJmuiden op de lange termijn onderzoekt. Het ochtendprogramma van 26 oktober, gevuld met presentaties van Deltares, Deltaprogramma Kust, Provincie Noord-Holland, Gemeente Velsen en Fabric, leverde het atelier een breed spectrum van kansen en ook bedreigingen voor IJmuiden 2050/2100.

Tijdens het middagprogramma, dat bestond uit een wandeling naar de haven en het strand en een intensieve ontwerpsessie, ontstonden verschillende visies voor IJmuiden. De mogelijkheden die werden onderzocht waren een zachte zeewaartse versterking in combinatie met het verder dynamiseren van het duingebied van Zuid-Kennemerland. Door de Noordpier te verlengen in combinatie met een zandmotor in de oksel daarvan ontstaat een veiligheidsbuffer voor het buitendijkse gebied van IJmuiden en wordt tegelijk het kustgebied ten noorden gevoed met zand. Daarnaast hebben de buitendijkse havengebieden een interventie nodig, mogelijkheden zijn het individueel of collectief ophogen van het maaiveld van het gebied of het in etappes ontwikkelen van kerende dijken en kademuren in combinatie met een stormvloedkering in de monding van het Noordzeekanaal.

De conclusie is dat er voldoende aanknopingspunten zijn voor IJmuiden om in de toekomst de aantrekkelijkheid van de kustplaats te vergroten en daarnaast ook veilig te houden. De veiligheidsopgave kan voor IJmuiden nieuwe perspectieven bieden om de beleving en de relatie naar zee verder te versterken en een verbinding te leggen tussen de kust en haven. Op deze manier kan het profiel van IJmuiden als stoer bolwerk aan de Noordzee met een geheel eigen maritiem karakter aan kracht winnen.

- 04-10-2011, Hoek van Holland -
In Hoek van Holland vond het derde atelier plaats van het project 'veel voorkomende kustdoorsneden en hun toekomstperspectief' dat de mogelijkheden voor de Delflandse kust op de lange termijn onderzoekt. De ochtend van 4 oktober, gevuld met presentaties van de Provincie Zuid-Holland, Deltares, Deltaprogramma Kust en Must Stedenbouw bood het atelier een breed spectrum van kansen en ook bedreigingen voor de Delflandse kust 2050-2100.

Een korte excursie naar de Zandmotor was een buitenkans! Daardoor ontstond een goed beeld van dit totaal nieuwe fenomeen in het gebied en speculaties over de mogelijkheden die deze nieuwe vorm van kustverdediging biedt. Dit vormde het startpunt voor een ontwerpsessie waarbij eerst de veiligheidsopgave werd verkend en vervolgens de gekozen veiligheidsstrategieen werden gekoppeld aan mogelijke ruimtelijke ontwikkelingen. De mogelijkheden die werden onderzocht waren een zachte landwaartse optie waarbij de duinstrook verbreed wordt met wonen, recreatie en werken. Een zacht zeewaartse versterking waarbij de verhoging van de dynamiek aan de zeezijde en de natuurbeleving centraal staan. En een sur place variant die uitgaat van een conserverende strategie waarbij het smalle duin wordt vastgehouden door kustonderhoud in combinatie met een slimme benutting van de geringe ruimte.

De conclusie is dat de Delflandse kust een gebied is met een grote betekenis in de verstedelijkte Zuidvleugel; de aard van het gebied vraagt om een slimme en ambitieuze kwaliteitsverbetering. Cruciale vragen zijn: waar zou de kust heen moeten om van waarde te zijn voor de Zuidvleugel? Speelt het Westland in de verdere ontwikkeling van de Delflandse kust een rol of zijn kust en kassengebied blijvend van elkaar losliggende entiteiten? Eric Luiten (Provincie Zuid-Holland) concludeerde als visiting critic aan het eind van het atelier dat de Delflandse kust wordt gekenmerkt door een aantal kantelende karaktertrekken: los van of juist in samenhang met het Westland/ de mogelijkheden van een gefixeerde dan wel een beweeglijke kust benuttend/ ecologische schaken en recreatief geoccupeerd. Bovendien vormt de Delflandse kust het contrapunt van de Rotterdamse haven en de Maasvlaktes I en II. Kan de Delflandse kust deze karakters allemaal tegelijk aan, of moet er gekozen worden? De optekening van het eindresultaat van het Delfland-atelier vormt een verkenning van een uitweg uit deze opgave.

- 22-09-2011, Den Helder -
In het bezoekerscentrum van de Helderse Vallei vond het derde atelier plaats van het project 'Versterking karakteristiek en profiel kustplaatsen' dat de mogelijkheden voor Den Helder op de lange termijn onderzoekt. De ochtend van 22 september, gevuld met presentaties van Deltares, Deltaprogramma Kust, Provincie Noord-Holland, Gemeente Den Helder en Fabric, voorzag het atelier van een breed spectrum van kansen en ook bedreigingen voor Den Helder 2050/2100. .

Tijdens het middagprogramma, dat bestond uit een wandeling en een intensieve ontwerpsessie, werden verschillende visies voor Den Helder ontwikkeld. In deze ontwerpsessies werden de atelierdeelnemers verdeeld over drie groepen, waarbij eerst de veiligheidsopgave werd verkend en de oplossingen hiervoor vervolgens werden gekoppeld aan mogelijke ruimtelijke ontwikkelingen van Den Helder. De mogelijkheden die werden onderzocht waren een zachte zeewaartse veiligheidsoplossing die inspeelt op de natuurlijke dynamiek, een landwaartse variant in combinatie met een deltadijk als impuls voor Den Helder. En tenslotte een eiland-variant, die het 'geheugen van de zee' weerspiegelt.

De conclusie van het atelier is dat er voldoende aanknopingspunten zijn om van Den Helder in de toekomst nog meer een kustplaats te maken, die het zijn ligging aan verschillende �zee�n� ten volle benut en daarnaast ook veilig is. De veiligheidsopgave kan voor Den Helder nieuwe perspectieven bieden om de beleving en de relatie naar zee verder te versterken. Ingrepen als een deltadijk of strategische zandsuppleties kunnen op deze manier het profiel van Den Helder geleidelijk versterken. Pia Bruin (Wethouder Den Helder) gaf aan dat ze blij was met de resultaten van de workshop; ze vormen een verlengstuk van de bestaande structuurvisie naar de lange termijn toekomst. Belangrijke kansen zijn in haar ogen het toevoegen van unieke woonmilieus aan de Deltadijk met zicht op zee, de transformatie van de haven en het verbinden van de 'zachte' en 'harde' kant van Den Helder door de herstructurering van de langs de duinen gelegen woonmilieus.

Dit collegejaar is Atelier Kustkwaliteit betrokken bij onderwijs aan de TU Delft en Wageningen Universiteit. Het Atelier Kustkwaliteit heeft verschillende presentaties gehouden om de samenwerking en uitwisseling tussen het Atelier Kustkwaliteit en de kennisinstituten te stimuleren. Zo hebben Marten Hillen en Joost Stronkhorst de studenten van kennis over het kustfundament en natuurlijke processen voorzien. Jandirk Hoekstra heeft in een strandtent in Wijk aan Zee, waar de wind en zee duidelijk aanwezig waren, de activiteiten en mogelijkheden voor de Nederlandse kust verder uitgediept.
Voor de ontwerpstudio van de master Urbanism aan de TU Delft is een groep van 85 studenten bezig met Den Helder, Vlissingen en Katwijk. Deze steden staan voor de uitdaging om de kustveiligheid in orde te houden en hun economie aan te passen op de toekomstige ontwikkelingen. Zo krijgen ze te maken met krimp/groei, nieuwe recreatiebehoeften, wegtrekken van havenactiviteiten/ wens voor nieuwe havenactiviteiten.
Daarnaast is het afstudeerlab Delta Interventions van start gegaan, deze studio richt zich op waterveiligheid en stedelijke ontwikkeling.
Voor de regionale ontwerpstudio van de bachelor Landschapsarchitectuur aan de Wageningen Universiteit neemt een groep van 40 studenten het Nederlandse stille kustlandschap onder de loep. De eerste concepten zijn veelbelovend en divers en houden rekening met zowel het achterland als met het kustfundament.

Het onderzoek van de studenten loop parallel aan het derde en vierde project van Atelier Kustkwaliteit. Door middel van tussentijdse presentaties, deelname aan ateliers en begeleiding van experts worden wederzijds kennis en resultaten uitgewisseld.

Donderdag 6 oktober vond het afsluitende debat van het project 'Stad aan Zee' plaats in het FAST Surfdorp te Scheveningen. Op basis van drie atelier bijeenkomsten heeft Defacto drie alternatieven voor het zeefront van de Stad aan Zee op de lange termijn uitgewerkt in het rapport - De stad aan zee en de toekomst van de verharde zeewering. In dit rapport worden inspirerende ontwerpen getoond waarin verschillende kustversterkingmaatregelen voor de lange termijn worden gekoppeld aan de versterking van de economische en ruimtelijke kwaliteit van Scheveningen en Den Haag. Tijdens deze bijeenkomst gaven een vijftal experts hun reflectie op het eindproduct als start van een debat: Emmy Bolsius (DP Kust), Erik Pasveer (Gemeente Den Haag), Eric Luiten (Provinciaal adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Zuid-Holland), Bas Jonkman (Waterveiligheid, TU Delft) en Maurits de Hoog (Urbanism, TU Delft).Tijdens deze reflectie en het debat dat daarop volgde, bleek dat het resultaat een goed inzicht geeft in de mogelijkheden en daarmee ook veel discussie oproept. Het is een eerste stap in de goede richting, een discussiemodel, maar er is zeker nog behoefte aan verdere uitwerking in de vorm van een evaluatie van de modellen. Zodat duidelijk wordt wat de ruimtelijke, economische en sociale mogelijkheden zijn voor ieder model.

Een groep masterstudenten stedenbouw van de TU-delft zijn doormiddel van GPS-tracking aan het onderzoeken hoe het zeefront van Scheveningen door bezoekers gebruikt wordt. Door mensen een kleine GPS-tracker mee te geven is na te gaan waar en hoe lang mensen ergens verbleven. Door dit te verwerken aan kaartmateriaal en te koppelen aan een ruimtelijke analyse genereren de studenten waardevolle informatie, welke als input dient voor het project 'De toekomst van de Stad aan Zee'.

Verschillende disciplines en instanties verzamelden zich op donderdag 12 mei in Scheveningen waar het project 'de stad aan zee' van start ging. Het begon met een leerzame ochtend met presentaties van Deltares over harde zeeweringen en de dynamische kust; Deltaprogramma Kust over de kustscenario's die Deltaprogramma Kust gebruikt; de provincie Zuid-Holland met haar toekomstvisie, en de gemeente Den Haag met hun doelen voor de stad en goede voorbeelden. De presentaties spraken tot de verbeelding en vooral het vlammende pleidooi van Jan Mulder voor dynamisch kustbeheer gaf reden tot het overdenken van het huidige kustbeheer in Scheveningen. In de middag werd, na een wandeling door Scheveningen, al schetsend een eerste stap gemaakt naar 2100, de presentaties van de ochtend werden vertaald in een opgave voor 2100 en uiteindelijk in een schetsontwerp voor de stad aan zee. De verschillende resultaten gaven een goed beeld van de zoektocht en uitdagingen voor de stad aan zee. Zoals; is de boulevard aan zee haalbaar in 2100 of wordt het een boulevard in de duinen? De opmaat voor het volgende atelier is gemaakt en stedenbouwkundig bureau Defacto kan met de resultaten aan de slag om deze te verwerken naar prikkelende strategieen. Zodat tijdens het tweede atelier weer een verdiepende slag kan worden gemaakt.

In Harlingen werkten eilanders en vastelanders op 27 april j.l. gezamenlijk aan toekomstperspectieven voor de Noordzeekust van de Waddeneilanden. Door middel van presentaties over modeleilanden, de natuurlijke processen, de ecologische opbouw, kustscenarios en de wensen vanuit de provincies en waddengemeenten werd een aantal essentiёle bouwstenen voor de toekomstige kwaliteit en veiligheid voor het voetlicht gebracht. Vooral de beelden van Deltares van het zandtransport,de informatie over de verschillende natuurlijke stadia op de eilanden, en het verschil tussen de kop, het midden en de staart spraken tot de verbeelding. Tussen de presentaties door werd de informatie verwerkt in schetssessies. Eerst werden ideeёn op een 'model'-eiland getest waarna de echte eilanden aan de beurt waren. Een goede evaluatie van eilander Ronald van Zandwijk en visiting critic Harro de Jong, zorgden voor een goede afsluiting en koppeling naar de ruimtelijke kwaliteit van de eilanden.

Wijk aan Zee is als eerste van de vier kustplaatsen onderwerp voor het atelier. Op 7 juni wordt in Wijk aan Zee als eerste van de serie van vier het profiel van de kustplaats Wijk aan Zee bekeken. In het project - dat gaat over de toekomst van plaatsen langs de Noord- Hollandse kust - brengen we een aantal verschillende sporen in tijd en ruimte bij elkaar. Deltares onderzoekt de lange termijn kustveiligheid (2050-2100) en komt tijdens het atelier met voorstellen voor een toekomstbestendige kust. De gemeente stelt momenteel een gebiedsvisie Wijk aan Zee op en presenteert haar ruimtelijke (en economische) agenda op basis daarvan. De provincie presenteert haar voorstellen voor de identiteit van de kustplaatsen uit haar Structuurvisie. In het atelier worden deze sporen met hulp van bureau Fabric ge�ntegreerd en verder verkend en verdiept door middel van ontwerpend onderzoek.

De eerste bijeenkomst van het project versterking van de karakteristiek en profilering van de kustplaatsen vond plaats in Wijk aan Zee. Een dertigtal deelnemers (vanuit de overheid, onderzoeksinstellingen en lokale organisaties) bogen zich een dag over de lange termijn toekomst van Wijk aan Zee. Tijdens het ochtendprogramma werd een aantal bouwstenen voor het toekomstperspectief gepresenteerd. Er waren presentaties van; Deltares, Deltaprogramma Kust, Provincie Noord-Holland, Gemeente Beverwijk en Ontwerpbureau Fabric. Ze vormden een goede basis voor de middagsessie die uit een informatieve wandeling door Wijk aan Zee en een ontwerpsessie bestond.
De presentaties lieten zien dat de impact van strategie�n voor de toekomst voor de waarborging van kustveiligheid en kwaliteit groot is. Jan Mulder (Deltares) gaf aan dat we nu vanuit een waterperspectief kijken (de zeespiegel stijgt), maar dat het kijken vanuit een sediment perspectief waardevoller is (de bodem daalt). De daling kunnen we opvangen door het gebruik van sediment voor aangroei en verhoging van onze kust. Kenmerkend voor Wijk aan Zee is de aangroei van het zandige kustfundament in de luwte van de havendammen van IJmuiden. Dit is echter geen vast gegeven, met zeespiegelstijging zal deze aanzanding veranderen, omdat het systeem altijd op zoek is naar een evenwicht. Het is voor Wijk aan Zee belangrijk om te blijven anticiperen op de dynamiek van de kust.
Deze visie werd aangevuld door Joost Stronkhorst (Deltares) met vier verschillende suppletie strategie�n; Referentie (het bijhouden zoals nu), Afwachtend (laten eroderen en dan in 1 keer een grote suppletie), Anticiperend (een buffer aanleggen), Prijsbewust (wachten met grootschalige projecten tot er een 'slappe' markt is en baggeraars zich goedkoop aanbieden). Joost ziet het meest in een 'gestuurde dynamische kustuitbreiding' voor de Hollandse kust, dwz niet egaal overal evenveel maar met zandmotoren, strandhaken, 'kapen' via natuurlijke processen het zand op de juiste plek laten komen. Zo kunnen ook de tijdelijke en permanente gebruiksfuncties in het kustfundament het beste worden bediend.
Dorrith Dijkzeul (Deltaprogramma Kust) gaf aan dat in Wijk aan zee de Randstad scenario's zijn van belang zijn, omdat het dorp onder invloed staat van de stedelijke en recreatieve druk vanuit de Randstad. Wanneer er in de verre toekomst een hoge druk of lage druk scenario ontstaat (zoals in de Deltascenario's wordt voorzien), heeft dit ook invloed op de ontwikkeling van Wijk aan Zee als woonomgeving en toeristische trekpleister. Het verhaal gaf goed aan dat er in de verre toekomst nog veel onzekerheden zijn en dat het goed is om in uitersten te denken.
Martijn Vos (Provincie NH) ) gaf aan wat het belang is van de kust voor de provincie Noord-Holland. Hiervoor zijn er enkele belangrijke mijlpalen te herkennen: in 2015 wordt er gewerkt aan de zwakke schakels (doel: veiligheid combineren met kwaliteit), de Provinciale Structuurvisie (doel: kwaliteitsimpuls badplaatsen Noord-Holland) kijkt door naar 2040 en de Strategische Agenda kust (doel lange termijn veiligheid verbinden aan kwaliteit) naar 2100. Het is belangrijk om de kust als geheel te zien met een sterke ruimtelijke kwaliteit, maar ook met grote economische ontwikkelingsmogelijkheden. Daarnaast zijn de badplaatsen ook sterk van elkaar verschillend in oorsprong, karakter en 'appeal'. De kwaliteit en kracht van de Noord-Hollandse kust als geheel ligt in de verschillen tussen deze plaatsen.
Ton Maas (Gemeente Beverwijk) gaf aan dat de gemeente midden in het ontwikkelen van een dorpsvisie zit. Hiervoor wordt op dit moment een intensief participatietraject doorlopen, waarin het dorp en de kust worden gepositioneerd. Buro Wissing is volop bezig met het verzamelen en verwerken van de idee�n voor Wijk aan Zee.

In de middag zijn verschillende ontwerpen gemaakt voor de toekomst van Wijk aan Zee in relatie tot lange termijn kustveiligheid. Ze sluiten allen aan op het karakter van Wijk aan Zee en laten ze zien hoeveel mogelijkheden en voor de toekomst zijn. Op dit moment wordt het materiaal verder verwerkt door Fabric en het Atelier Kustkwaliteit

Gedurende de ochtend werd in een vijftal presentaties uiteengezet wat de verschillende bouwstenen zijn voor de ontwikkeling van de kustzone van Petten voor de verre toekomst. (2050/2100). De ontwerpen die tijdens de middag op basis van de gepresenteerde bouwstenen zijn ontstaan vormen input voor de Structuurvisie, die Petten momenteel voorbereidt, voor de Strategische Visie van de provincie en voor de Nationale visie kust
Na een wandeling over oude stuifdijk ,door de dorpskern, langs de tankwal, over de dijk, met overzicht over de verschillende wijken en natuurlijk de zee, begonnen drie groepen aan de ontwerpsessie. Deze groepen ontwikkelden ieder 2 mogelijke toekomstbeelden voor Petten 2100. Deze ontwerpen werkten de volgende opgaven uit:
-De veiligheidsvraag in 2100- incl de aansluiting zeezijde-zeewering-dorp
-De Badplaats Petten 2.0
-De mogelijkheid van een passanten/zeejachthaven
Versterking van beleving/ karakter/ imago/ profiel
-Bereikbaarheid van het Achterland

Het ontwerpwerk resulteerde in vier basis varianten: een breed strand, een strandhaak, die sedimentatie ter hoogte van Petten stimuleert, duinontwikkeling (de dijk komt in een duin te liggen) en een zandmotor. Al deze varianten zijn mogelijk; de keuze hangt af van de meerwaarde die de gekozen variant voor profiel en gebruiksmogelijkheden betekent. Er werd gezocht naar diversiteit in zachte kustverdediging, in de vorm van duinsuppletie, strandsuppletie of zandmotor. Het is de vraag of het mogelijk is om deze diversiteit in de zachte kustversterking ook werkelijk te realiseren. De tweede focus lag ook op sterke verbetering van de verbindingen van het dorp met de zeezijde, door het creeren van routes, knooppunten en zichtlijnen.
Ook werd er gekeken naar kleinere of grotere stappen in de tijd. Een voorbeeld was het aanleggen van een harde strekdam haaks op de kust, zo wordt sedimentatie in de luwte van de strekdam gestimuleerd. Daarnaast kan in deze luwte een kleinschalige drijvende haven worden ontwikkeld. De strekdam kan meegroeien met het kustfundament, zodat de haven steeds iets verder van het duin komt te liggen. De permanente voorzieningen die bij de haven horen komen in het dorp te liggen, zodat het dorp een impuls krijgt door deze zeewaartse uitbreiding.
De zachte wering zoekt de mogelijkheden in tijdelijke activiteiten en de verbinding met de bestaande natuurlijke waarden en gebieden. Land- en zeewaarts wordt de dijk met zand versterkt zodat er duinen voor en over de dijk ontstaan, die permanente en tijdelijke recreatieve invulling kunnen krijgen. Op deze manier wordt een connectie met het achterland gezocht en kan de beleving van het dorp aan zee een impuls krijgen.
Een van de meer extreme testen, was het realiseren van een nieuw eiland voor de kust, daar waar ooit het eerste eiland met Petten heeft gelegen. Het huidige Petten wordt in deze oplossing 'low profile' met een rustig jaar rond karakter. De grote investeringen komen op het eiland voor de kust, zoals hotels, een haven, appartementen en recreatieve voorzieningen. Oud en nieuw Petten liggen in deze optie los van elkaar. Dit ontwerp heeft geen duidelijke oplossing voor de veiligheidsopgave en projecteert de investeringen allemaal in Zee en niet in het achterland.

Uiteindelijk gaven de resultaten een scala aan mogelijkheden weer. Versterken van de kust geeft veel verschillende mogelijkheden voor de ontwikkeling van de kustplaatsen. Er zijn verschillende bouwstenen die flexibel kunnen worden ingezet. De grenzen en mogelijkheden van Petten en de zeewering zijn opnieuw verkend. Het onderzoek en de uitkomsten zijn vooral bedoeld ter stimulering van de het gesprek over de gewenste toekomst van Petten als kustplaats met oplossingen voor de veiligheid als motor.

Voor de regionale ontwerpstudio van de bachelor Landschapsarchitectuur aan de Wageningen Universiteit gaat een groep van 40 studenten het Nederlandse stille kustlandschap onder de loep nemen. De stille kustlandschappen zijn waardevolle natuur-, drinkwater- en recreatiegebieden. Aan de zeezijde speelt het lange termijnvraagstuk van de kustveiligheid. Daarnaast worden ze omgrensd door stedelijke en agrarische milieus, wat zorgt voor interessante overgangen en contrasten.
De studenten onderzoeken eerst de morfologie van de gehele Zuid-Hollandse kuststrook tussen de Waterweg en het Noordzeekanaal. Aangezien recreatie een belangrijke speler is in het kustlandschap ligt hier voor de studenten de focus van hun ontwerpend onderzoek naar de situering en inrichting van de recreatieve programma's in de kust;landschappen. Het onderzoek van de studenten loopt parallel het vierde project van Atelier Kustkwaliteit dat gewijd is aan de toekomst van de grote kustlandschappen; er zullen dan ook wederzijds bevindingen worden uitgewisseld. Dit gebeurt onder andere door middel van presentaties door de studenten en experts en begeleiding van de studenten.

De eerste bijeenkomst van het project, De toekomst van het stille kustlandschap, vond plaats in het duingebied van Meijendel te Scheveningen. Tijdens het ochtendprogramma werden door middel van verschillende presentaties de uitdaging voor het stille landschap tussen Den Haag en Katwijk voor de lange termijn uiteengezet. Er waren presentaties van: Deltares, Ecoast, Provincie Zuid-Holland, Deltaprogramma Kust, Dunea en ontwerpbureau van Paridon x de Groot. Ze vormden een informatieve basis voor het middagprogramma die uit een wandeling door Meijendel en een ontwerpsessie bestond.

Jan Mulder (Deltares) gaf aan dat we nu vanuit een waterperspectief kijken (de zeespiegel stijgt), maar dat het kijken vanuit een sediment perspectief waardevoller is (de bodem daalt). De daling kunnen we opvangen door het gebruik van sediment voor aangroei en verhoging van onze kust. Deze methode van meegroeien met de zeespiegelstijging kan uitgevoerd worden d.m.v. een gelijkmatige of geconcentreerde manier van suppleren. De suppleties die zuidelijk van dit stille kustgebied worden uitgevoerd hebben ook een belangrijk effect op de duingebieden.Dit werd vervolgens aangevuld door Thomas Vanagt (Ecoast) die aangaf wat de mogelijke effecten van de suppleties voor de ecologie van het kustfundament zijn. Zandwinning, transport en het neerleggen en verspreiden van het zand in de vorm van suppleties, hebben vooral effect op de korte termijn. De kust kenmerkt zich door een grote herstelkracht, het huidige suppletie beleid heeft daarom een neutraal tot positief effect heeft op de ecologie. Janneke van Bergen (Deltaprogramma Kust) presenteerde de context waarin het Deltaprogramma Kust werkt. De kusttypologie van Meijendel valt onder het Type Holland, een brede, ondiepe vooroever, brede duinen met natuur en een stedelijk achterland. Dit type duingebied heeft geen acute veiligheidsopgave, maar wel druk vanuit het achterland doordat veel verschillende functies druk uitoefenen op de kustzone. De verschillende scenarios (hoge-lage druk) laten de mogelijke gevolgen voor het stille kustlandschap van de toekomst zien. Bij het scenario hoge druk staan de duinlandschappen sterk onder druk, onder andere door een hoge recreatiebehoefte en verstedelijking. Bij het scenario lage druk is er ruimte voor robuuste natuur maar weinig investeringen in (hoogwaardige) recreatie. Arjan van de Lindeloof (Provincie Zuid-Holland) gaf aan dat de kernopgave voor de provincie Zuid-Holland het koppelen van de veiligheidsopgave aan ruimtelijke ontwikkelingen is. De wijze waarop kustbescherming in de toekomst vormt krijgt, ruimte scheppen voor verschillende gebruiksfuncties, het bereikbaar houden van de kust en het behouden en versterken van de bijzondere landschappelijke en natuurlijke kwaliteit, zijn hierbij belangrijke aandachtspunten. Het is voor het duinlandschap van Meijendel-Berkheide belangrijk dat er kwalitatieve verbindingen worden gelegd met het achterland. Daarnaast zijn een interactie van functies en het omgaan met een dynamische omgeving noties voor de toekomstige opgave. Carin Rood (Dunea) gaf aan dat Dunea naast waterwinning ook zorg draagt voor het gezond houden van het duingebied. Meijendel is van grote waarde in zowel ecologische als recreatieve zin, het gebied trekt daarnaast jaarlijks 1.2 miljoen bezoekers. De opgaven voor de toekomst van dit gebied liggen dan ook in het combineren van, waterwinning, recreatie en natuur op een duurzame manier. Uiteindelijk gaven Karen de Groot en Ruut van Paridon ( Van Paridon X de Groot) een eerste introductie over de kwaliteiten en mogelijkheden van het stille kustlandschap. De diversiteit van de Hollandse kust is een grote kwaliteit. De afwisseling van badplaatsen en brede duingebieden, met onze unieke duinenkust en daarnaast de hoge recreatieve druk op onze kust, maakt onze kust zeer uniek. Een voorbeeld als een superduin (Dune de Pilat) zou de dynamiek en kustversterking van dit gebied verder kunnen versterken en daarnaast nieuwe vormen van ecologie en recreatie stimuleren.

Tijdens het middagprogramma kwamen 3 verschillende visies voor het stille kustlandschap tussen Den Haag en Katwijk naar voren. De Hollanse kustboog tussen de Waterweg en het Noordzeekanaal vormde het studiegebied van het project en het duingebied tussen Den Haag en Katwijk het uiteindelijke plangebied. Het stille kustlandschap een gebied is met veel marge en er zijn veel ontwikkelingen denkbaar, hierin heeft het duingebied van Meijendel een uniek karakter dat met nieuwe ontwikkelingen verder versterkt kan worden. De belangrijke ontwikkelingen liggen in het verbeteren van de relatie met het achterland en een interactie van functies. Momenteel werken Van Paridon x de Groot het materiaal en de verschillende perspectieven verder uit. De eerste contouren worden gepresenteerd tijdens het tweede atelier op 25 oktober.

- Amersfoort 25 mei 2011 -
Het stimulerings fonds voor architectuur werkt in opdracht ban het ministerie van OCW aan een driejarig programma ter versterking van de stedenbouw. Wat opvalt is hoe onzichtbaar publieke en private opdrachtgevers zijn. Centraal in de vraagstelling staan vragen als: wie zijn de opdrachtgevers die de stedenbouw de crisis heen helpen? En: verdwijnt de publieke stedenbouw uit Nederland?
Tijdens het symposium werd stil gestaan bij de toekomst van de stedenbouw. Belangrijke aspecten die aan de kaak werden gesteld zijn; de actuele vormen van ontwerpend onderzoek, de veranderingen in het opdrachtgeverschap, de complexiteit van het werkveld, de betrokkenheid van het collectief, de verschuiving van de focus naar de lange termijn met korte termijn impulsen en het belang van discipline overschrijdende kennis en vaardigheden.
Tijdens dit symposium heeft Atelier Kustkwaliteit haar vorderingen en bevindingen gepresenteerd. We hebben laten zien hoe we kennisontwikkeling willen stimuleren en door middel van het gebruik van externe kennis bestuurlijke maatregelen te agenderen. Jandirk Hoekstra gaf hierbij aan dat we met de verschillende ateliers zoeken naar interventies die worden gevoed door de praktijk, door innovaties op technologisch gebied en ook door het culturele aspect in de beleving en de betekenis van het kustlandschap. Door middel van de vier verschillende projecten worden de idee�n en onderzoeken teruggekoppeld naar een groter podium. We zoeken zo samen met de initiatiefnemers en deelnemers naar structurele oplossingen voor veiligheid en kwaliteit langs de NL kust.
Gielijn Blom (gemeente Den Haag) liet zien hoe de aanpak van het Atelier Kustkwaliteit tot interessante uitkomsten leidt. Tijdens het eerste atelier van de Stad aan Zee (Scheveningen) werden de veiligheidseisen en bijbehorende ontwerpmogelijkheden (Deltares), de lange termijn scenario's (Deltaprogramma) en de ruimtelijke wensen voor de stad (gemeente Den Haag) vertaald naar verschillende visies. In een dag waarin veel verschillende disciplines samen kwamen werden inventieve oplossingen naar voren gebracht. Stedenbouwkundig ontwerpbureau DeFacto werkt de voorstellen nader uit.
Dorrith Dijkzeul (Deltaprogramma Kust) gaf de uitkomsten van het atelier de Zandige Wadden - gewijd aan de zandige kusten aan de Noordzeezijde van de Waddeneilanden - weer. Ook hier werd in een dag aan ruimtelijke toekomstvisies geschetst. Tijdens dit atelier werd duidelijk dat de waddenkust als een systeem functioneert, zowel op het geologische, het natuurlijke als op gebied van de economische functies. De visie voor de toekomst dient dan ook rekening te houden met deze aspecten. De Wadden hebben een sterke connectie met de Noordzee en de Nederlandse vasteland kust voor het zandtransport en het toerisme.

Studenten van de TU-Delft, Wageningen Universiteit en de Vrije Universiteit Amsterdam gaan onderzoeken wat de invloed is van de Atlantikwall op de identiteit van de Nederlandse Kustplaatsen, waarin veel resten van deze gordel van bunkers en schootsvelden te vinden zijn. De opgaven waaraan studenten gaan werken zijn gericht op de exploratie van historische betekenis, actuele conditie en toekomstwaarde. Dit gebeurt op de schaal van Nederland en van twee locaties; IJmuiden en Den Haag. De uitkomst van deze studies geeft een nieuw standpunt in het onderzoek naar de identiteit en kwaliteit van de kustplaatsen.